Alchemia malarstwa

Debata o kondycji współczesnego malarstwa

Udział biorą: Agnieszka Jankowska-Marzec, Karolina Jabłońska oraz Karol Radziszewski

Prowadzenie: Martyna Sobczyk

Medialna burza wokół 47. Biennale Malarstwa Bielska Jesień skierowała uwagę na problemy i napięcia związane z recepcją współczesnego malarstwa. Sama wystawa pokonkursowa, określana jako „gęsta, ekspresyjna i niewygodna”, zwróciła dyskusję w stronę pojęć afektywności oraz odejścia od konwencjonalnie rozumianej estetyki, ujawniając jednocześnie trudności i braki w zmianie sposobu postrzegania samego medium, które dla części odbiorców ma wymiar wyłącznie estetyczny i dekoracyjny.

Eksponowana obecnie w MOCAK-u Kasztanka z Marszałkiem Karola Radziszewskiego również stała się przedmiotem debaty publicznej, w której trakcie doszło niestety do znaczącej redukcji pól interpretacyjnych samego obrazu. Zagadnienia takie jak nagość w sztuce czy tematyka queer zostały zmarginalizowane, co stało się sygnałem alarmowym dla innych artystów krytycznie podejmujących kwestie związane z szeroko pojętą pamięcią społeczną. W obu przypadkach ważnym aspektem był fakt, że wspomniane prezentacje mają miejsce w instytucjach publicznych.

Z drugiej strony pojawia się pytanie, czy opinie publiczności nie stanowią ostrzeżenia, że malarstwo współczesne staje się coraz bardziej hermetyczne i traci kontakt z odbiorcą, oddalając się od jego codziennych doświadczeń. Internetowe burze unaoczniły, ile kontrowersji wzbudza dziś sztuka współczesna oraz jak szybko spór estetyczny może przerodzić się w spór społeczny, a nawet ideologiczny.

Ostatnie dwa sezony wystawowe w MOCAK-u można określić jako zmasowany atak młodego malarstwa, w którym dużym pokazom grupowym Nostalgia. Poszukiwacze gasnących gwiazd i Dom dzienny, dom nocny. Prace z Kolekcji Radosława Kotarskiego towarzyszyły mniejsze, indywidualne ekspozycje Andrzeja Żygadły i Sany Shahmuradovej Tanskej. Niespełna dwa lata temu zamknęła się wystawa prac ze zbiorów muzeum zatytułowana Malarstwo – złote medium sztuki, w której kuratorki Maria Anna Potocka i Delfina Jałowik postawiły sobie za zadanie ukazanie wszechstronności malarstwa oraz rodzaju kontraktu pomiędzy wizją obrazu a ręką artysty. Owo „złote medium”, do którego nawiązuje tytuł dyskusji, to metafora wartości, bogactwa i wielowymiarowości aktu twórczego, ponieważ malarstwo nie tylko przedstawia świat, lecz także kreuje nowe znaczenia i sensy.

Ta dominacja jednego medium, która ułatwić może zmapowanie i kontekstualizację tematu, stanie się przyczynkiem do dyskusji z udziałem dr Agnieszki Jankowskiej-Marzec, Karoliny Jabłońskiej oraz Karola Radziszewskiego. W rozmowie wspólnie zastanowimy się nad kondycją współczesnego malarstwa, jego wielowątkowością oraz pluralizmem strategii – od refleksji formalnej po celową prowokację. Rozmowa dotyczyć będzie również wpływu na współczesne oblicze malarstwa konkursów i rankingów oraz uwarunkowań wynikających z rynku sztuki. Szerzej, będzie to także dyskusja o tym, co sztuka może i powinna dziś pokazywać, jakie są jej granice oraz jaka jest rola edukacji wizualnej, krytyki artystycznej i relacji między instytucją a publicznością w percepcji obrazów.

Bilet w cenie 5 zł nabyć można online >> lub w kasie.

Karolina Jabłońska – absolwentka Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie (dyplom w 2015 roku w pracowni prof. Leszka Misiaka). Współzałożycielka grupy artystycznej Potencja, inicjatorka niezależnych wystaw, wydarzeń artystycznych i wydawnictw w Krakowie. Laureatka drugiej nagrody 43. Biennale Malarstwa Bielska Jesień (2017), Dolnośląskiej Nagrody Kapitałowej na 12. Konkursie Gepperta (2016), Bizneswoman Roku Fundacji Sukcesu Pisanego Szminką (2019). Prezentowała swoje prace na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych, między innymi w Krakowie (Galeria Szara Kamienica, MOCAK), Warszawie (Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Galeria Raster), Zielonej Górze (BWA) oraz Bielsku-Białej (Galeria Bielska BWA).

Agnieszka Jankowska-Marzec – absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 2007 roku uzyskała tytuł doktora w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Pracuje jako adiunkt na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Członkini Stowarzyszenia Historyków Sztuki i sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA). Niezależna kuratorka i organizatorka wystaw, realizująca projekty wystawiennicze zarówno w kraju, jak i za granicą. Współpracuje zarówno z galeriami prywatnymi, „artist-run spaces”, jak i instytucjami państwowymi. Wystawy pod jej opieką kuratorską odbyły się między innymi w Instytucie Polskim w Budapeszcie, MeetFactory w Pradze, krakowskich galeriach Art Agenda Nova i Widna, w Muzeum Narodowym, Zamku Królewskim na Wawelu, Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie oraz w BWA w Tarnowie. Ostatnio jej zainteresowania koncentrują się na interwencjach artystycznych w zabytkowych zespołach pałacowych i muzealnych, zmierzając do wprowadzenia sztuki współczesnej w miejsca (takie choćby jak Zamek Królewski na Wawelu), w których dotychczas sztuka aktualna nie była eksponowana. Publikowała artykuły naukowe, popularnonaukowe i wywiady w wielu branżowych czasopismach, katalogach wystaw i monografiach książkowych. Jest autorką książki Między etnografią a sztuką. Mitologizacja Hucułów i Huculszczyzny w kulturze polskiej XIX i XX wieku (2013), która zwyciężyła w kategorii dzieł krajowych Nagród Przeglądu Wschodniego 2013.

Wraz z Anną Stankiewicz i Martyną Nowicką jest autorką internetowego projektu Pracownie do wglądu (pracowniedowgladu.pl/). Członkinią redakcji restartmag.art. Od roku 2017 współpracuje z Fundacją Wschód Sztuki, organizując najpierw Cracow Art Weekend, potem Cracow Art Week KRAKERS (pełniła funkcję przewodniczącej jury wybierającego najlepszą wystawę festiwalu; obecnie przewodniczy jury sekcji Laboratorium). Współpracowała z Małopolskim Instytutem Kultury, Nowohuckim Laboratorium Dziedzictwa i Art Fair Kraków.

Karol Radziszewski – absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (dyplom w 2004 roku w pracowni prof. Jarosława Modzelewskiego). Laureat Paszportu „Polityki” w kategorii sztuk wizualnych (2009). Założyciel Queer Archives Institute (2015), pierwszej niezależnej platformy dokumentującej polską kulturę LGBTQ+. Jego prace prezentowane były w licznych instytucjach w Polce i za granicą, między innymi w CSW Zamek Ujazdowski, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi i Kunsthalle Wien.

Artysta znany z badania tożsamości, krytycznej refleksji nad mechanizmami wykluczenia, normatywnością pamięci historycznej oraz sposobami konstruowania kanonu kulturowego. W swojej praktyce artystycznej sięga po malarstwo, wideo, fotografię, prowadzi działania performatywne, reinterpretując oficjalne narracje historyczne i wprowadzając do nich perspektywy nieobecne w dominującym dyskursie. Jego twórczość łączy osobiste doświadczenie z badaniami archiwalnymi, tworząc alternatywne, queerowe mapy historii i kultury Europy Środkowo-Wschodniej.