re:elementarz. Rozdział 1: Samoidentyfikacje

W marcu przestrzeń Galerii Re rozpocznie działanie w nowej odsłonie jako re:elementarz – laboratorium nowych praktyk na przecięciu sztuk wizualnych, kuratorstwa, muzyki i innych praktyk twórczych.

Projekt jest kontynuacją inicjatywy Elementarz dla mieszkańców miast, rozwijanej w latach 2016–2025 w kamienicy przy ul. Adama Asnyka 7 w Krakowie przez Leonę Jacewską, Martynę Nowicką i Arkadiusza Półtoraka. Elementarz w swojej pierwotnej formie był miejscem spotkań artystów wizualnych i muzyków, galerią, klubem, miejscem rezydencji artystycznych i warsztatów.

re:elementarz czerpie z doświadczeń Elementarza dla mieszkańców miast, by hakować program muzeum, otwierać je na współprace z nowymi społecznościami i rozszczelniać zastane formaty wystawiennicze. Parter budynku zajmie mobilne studio nagraniowe, gdzie przynajmniej raz w miesiącu będą odbywać się audycje pop-up radio, nagrywane przy udziale publiczności. Muzyka na żywo będzie przeplatać się z rozmowami, wspólną lekturą i działaniami performatywnymi. Na piętrze powstanie przestrzeń warsztatowo-wystawiennicza, z której skorzystają między innymi osoby studiujące w Akademii Sztuk Pięknych, na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej. Będzie to miejsce prototypowania transdyscyplinarnych praktyk kuratorskich.

Punktem wyjścia dla działania re:elementarza staną się konkretne prace prezentowane w głównym budynku MOCAK-u oraz archiwa artystów znajdujące się w zbiorach muzeum. Biorąc pod uwagę profil programu MOCAK-u w 2026 roku – wystawy Ewy Partum, Kiki Smith i Eleanor Antin – do współtworzenia re:elementarza zaprosimy osoby, które na różny sposób ożywiają feministyczne dziedzictwo sztuki XX wieku. Hasła przewodnie każdego z sezonów – odpowiednio: Samoidentyfikacje, Zgromadzenia i Ostatnie dni Pompejów – nawiązują do tytułów prac trzech artystek.

Samoidentyfikacja to tytuł rozpoznawalnego performansu Ewy Partum z 1980 roku, a także powiązanego z nim cyklu fotokolaży. Prace te sondowały pozycję kobiety w późnym PRL-u oraz stosunek ówczesnego społeczeństwa do kobiecego ciała. W re:elementarzu będziemy rozmawiać z artystkami, badaczkami i krytyczkami o współczesnych praktykach badania genderowych ról i norm. W tytule Samoidentyfikacje – parafrazującym tytuł performansu Partum i posługującym się liczbą mnogą – zawiera się również poszukiwanie tożsamości dla samego re:elementarza.

Premierowa audycja sezonu Samoidentyfikacje odbędzie się 7 marca. Program wydarzenia ukaże się wkrótce.

Osoby kuratorskie: Martyna Nowicka, Arkadiusz Półtorak

Martyna Nowicka – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka. Doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie nauki o sztuce, absolwentka teatrologii i historii sztuki w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych i programu CuratorLab na Konstfack (Sztokholm). Zajmuje się zagadnieniami związanymi z XX-wiecznym muzealnictwem, szczególnie z rozwojem muzeów sztuki. Pracuje na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej. W Muzeum Fotografii w Krakowie prowadziła sekcję komunikacji, a jako krytyczka publikowała między innymi w „Gazecie Wyborczej”, „Magazynie Szum” i „Tygodniku Powszechnym”.

Arkadiusz Półtorak – kulturoznawca, kurator i krytyk sztuki. Adiunkt w Katedrze Performatyki na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prezes Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA). Członek Rady Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Kapituły Nagrody Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy. W 2020 roku opublikował monografię poświęconą praktykom instytuującym w sztuce XX i XXI wieku pod tytułem Konkretne abstrakcje. Taktyki i strategie afirmatywne w sztuce współczesnej (IBL PAN). Teksty krytyczne publikował między innymi na łamach „Texte zur Kunst”, „Camera Austria”, „Magazynu Szum”, „Dwutygodnika” i „Czasu Kultury”. Jako kurator chętnie współpracuje z twórcami, którzy traktują sztukę jako praktykę poznawczą i spekulatywną.