Monika Drożyńska. Heall

Instalacja Heall składa się z trzech flag z wyhaftowanym słowem „heall”, ustawionych w przestrzeni przejścia pomiędzy budynkami MOCAK-u i Fabryki Emalia Oskara Schindlera, oddziału Muzeum Krakowa. Jest to miejsce tranzytowe pomiędzy obszarem sztuki współczesnej a przestrzenią upamiętniającą Zagładę i ocalenie.

Punktem wyjścia pracy jest angielskie słowo „hell” (piekło), odnoszące się do doświadczenia przemocy i pamięci wpisanej w historię miejsca. Dodanie litery „a” przekształca „hell” w „heall”, w którym nakładają się trzy znaczenia: „hell” (piekło), „heal” (uzdrawiać) oraz „all” (wszyscy).

Litera „a”, jako pierwsza litera alfabetu, symbolizuje początek i inicjację. W tradycji hebrajskiej odpowiada alefowi, otwierającemu Torę, znakowi jedności i ciszy poprzedzającej stworzenie, a w kulturze greckiej alfa oznacza początek i wraz z omegą pełnię istnienia. Jako forma trójkąta wielka litera „A” w hermetyzmie, neoplatonizmie, kabale oraz chrześcijańskiej i alchemicznej symbolice geometrii oznacza zasadę aktywną, ogień i ducha, ruch od materii ku idei oraz moment przejścia od absolutu do stworzenia, w którym łączą się ciało, dusza i duch.

Dlatego dodanie litery „a” do słowa „hell” staje się gestem inicjacji, który wprowadza nowy początek w stan pozornie ostateczny i otwiera możliwość zmiany. Jest znakiem nadziei pojawiającej się w samym środku rozpaczy. Powtórzenie słowa na trzech flagach wzmacnia jego znaczenie, wprowadzając rytm i gest skierowany do wszystkich bez wyjątku.

Instalacja Heall jest manifestem antywojennym i wezwaniem do pokoju. Powstaje w czasie trwających konfliktów zbrojnych: wojny w Ukrainie, imperialnych i faszystowskich zapędów Rosji oraz systemowego relatywizowania wypowiedzi o ludobójstwie w Gazie. Milczenie wokół wojny w Sudanie, który jest miejscem największego kryzysu humanitarnego na świecie, pozostaje niezrozumiałe i niepokojące.

Heall funkcjonuje w przestrzeni publicznej jako stanowczy gest sprzeciwu wobec normalizacji wojny, przemocy i obojętności, przypominając o wspólnej odpowiedzialności i potrzebie uzdrawiania.

 

Monika Drożyńska – artystka wizualna, hafciara, doktora sztuki, aktywistka. W swojej praktyce artystycznej posługuje się fotografią, wideo i instalacją, jednak kluczowym medium pozostaje dla niej haft, traktowany jako technika pisania i narzędzie pracy z językiem. Jej projekty koncentrują się na analizie języka obecnego w przestrzeni publicznej, jego przemianach oraz roli, jaką odgrywa w relacjach społecznych, politycznych i tożsamościowych. Uznawana za prekursorkę wykorzystania technik hafciarskich w sztuce współczesnej oraz pracy z tkaniną w przestrzeni publicznej. Laureatka Paszportu „Polityki” 2024. Współpracowała między innymi z: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zachętą – Narodową Galerią Sztuki, Muzeum Współczesnym Wrocław, Nomus – Nowym Muzeum Sztuki w Gdańsku oraz Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. Jej prace znajdują się w kolekcjach między innymi Bunkra Sztuki w Krakowie, Muzeum Narodowego w Krakowie, MOCAK-u, Muzeum Narodowego w Kijowie oraz Lentos Kunstmuseum w Austrii.